การตรวจสอบระบบดับเพลิงตามกฎหมายเพื่อให้โรงงานและอาคารปลอดภัย
วิธีการตรวจสอบระบบดับเพลิงในโรงงาน อาคาร ตามมาตรฐานหรือตามกฎหมายแล้ว จะต้องตรวจสอบอะไรบ้าง และระยะเวลาหรือความถี่ในการตรวจสอบนั้นต้องเป็นอย่างไร บทความนี้ทาง RRT Electronic เราจะมาอธิบายเกี่ยวกับการตรวจสอบระบบดับเพลิงอย่างแบบไม่ซับซ้อน แค่เราเข้าใจขั้นตอนและมาตรฐาน ก็สามารถดูแลความปลอดภัยให้ตัวเองและพนักงานได้อย่างรอบด้าน หรือหากสนใจอยากอ่านข้อมูลเกี่ยวกับ ติดตั้งระบบดับเพลิง และผลงานสามารถคลิกเพื่ออ่านได้เลยค่ะ
ข้อกำหนดกฎหมายในการตรวจสอบระบบดับเพลิง
สำหรับโรงงานในประเทศไทยการติดตั้งและตรวจสอบระบบดับเพลิง ให้สอดคล้องตามประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่องการป้องกันและระงับอัคคีภัยในโรงงาน พ.ศ. 2552 (หมวด 6, ข้อ 15–16) กฎหมายระบุชัดเจนว่า
“ผู้ประกอบกิจการโรงงานต้องตรวจสอบ ทดสอบ และบำรุงรักษาระบบและอุปกรณ์ป้องกันและระงับอัคคีภัยทุกชิ้น ให้พร้อมทำงานได้ตลอดเวลา ไม่ว่าจะเป็นเครื่องสูบน้ำดับเพลิง (Fire Pump) สปริงเกอร์ดับเพลิง (Sprinkler) ในจุดต่าง ๆ ถังดับเพลิง (Fire Extinguisher) ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm) หรืออุปกรณ์อื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง การตรวจสอบนี้ต้องดำเนินไปตาม รายละเอียดแนบท้ายประกาศหรือมาตรฐานสากลที่ยอมรับ”
นอกจากนี้ กฎหมายยังเน้นเรื่อง การจัดเก็บเอกสารการตรวจสอบระบบดับเพลิงตามกฎหมาย (ข้อ 16) ว่าผู้ประกอบกิจการต้องบันทึกข้อมูลการตรวจสอบ ทดสอบ และบำรุงรักษาไว้อย่างชัดเจนที่โรงงาน และต้องสามารถแสดงเอกสารให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบได้ทุกเมื่อ ซึ่งหมายความว่า การตรวจสอบระบบดับเพลิงไม่ได้เป็นเพียงขั้นตอนทางเทคนิค แต่เป็นหน้าที่ตามกฎหมายที่ต้องทำอย่างต่อเนื่องและมีหลักฐานที่สามารถตรวจสอบได้อย่างชัดเจน
โดยรวมแล้ว การการตรวจสอบระบบดับเพลิงตามกฎหมายตามข้อ 15 และ 16 เป็นความรับผิดชอบของโรงงาน อาคาร และสถานที่ต่าง ๆ ที่มีการติดตั้งระบบดับเพลิงหรืออุปกรณ์ป้องกันอัคคีภัย การตรวจสอบ ทดสอบ และบำรุงรักษาระบบต่าง ๆ อย่างถูกต้องและมีเอกสารรองรับทำได้ไม่ยากแค่เรารู้ว่าเราจะต้องตรวจสอบและทดสอบอะไรบ้าง บทความนี้ RRT Electronic เราได้ทำตารางสรุปรายละเอียดวิธีการตรวจสอบระบบดับเพลิงตามกฎหมายไว้ด้านล่างแล้วค่ะ
| ระบบ/อุปกรณ์ | รายละเอียดการตรวจสอบ | ระยะเวลาความถี่ |
|---|---|---|
| เครื่องสูบน้ำดับเพลิง (เครื่องยนต์ดีเซล) | ทดสอบการทำงานเครื่องสูบน้ำ 30 นาที ตรวจสอบสภาพเครื่องและชุดควบคุม | ทุกสัปดาห์ |
| ตรวจสอบแบตเตอรี่ ระบบหล่อลื่น น้ำมันเครื่อง | ตามระยะเวลา | |
| ทดสอบปริมาณการสูบน้ำและความดัน | ทุกปี | |
| เครื่องสูบน้ำดับเพลิง (มอเตอร์ไฟฟ้า) | ทดสอบการทำงานของเครื่องสูบน้ำ | เดือนละครั้ง |
| หัวรับน้ำดับเพลิง (Fire Department Connection) | ตรวจสอบสภาพฝาครอบ หัวต่อ ลิ้นกันน้ำรั่ว | เดือนละครั้ง |
| หัวดับเพลิงนอกอาคาร (Hydrants) | ตรวจสอบสภาพการใช้งาน, ฝาครอบ, ความชัดเจน | เดือนละครั้ง |
| บำรุงรักษาหล่อลื่นหัวดับเพลิง | ทุกครึ่งปี | |
| ทดสอบการทำงาน (เปิด-ปิด) | ปีละครั้ง | |
| ถังน้ำดับเพลิง | ตรวจสอบระดับน้ำ | เดือนละครั้ง |
| ตรวจสอบสภาพทั่วไปของถัง | ทุกครึ่งปี | |
| สายฉีดน้ำดับเพลิงและตู้เก็บสายฉีด | ตรวจสอบตู้เก็บ สายฉีด หัวฉีด วาล์วควบคุม | เดือนละครั้ง |
| ระบบหัวกระจายน้ำดับเพลิงอัตโนมัติ (Sprinkler System) | ทดสอบการไหลของจุดระบายน้ำหลัก | ทุก 3 เดือน |
| ทดสอบค่าแรงดันของมาตรวัดความดัน | ทุก 5 ปี | |
| สุ่มทดสอบหัวกระจายน้ำดับเพลิง | ทุก 50 ปี | |
| ทดสอบสัญญาณการไหลของน้ำ | ทุก 3 เดือน | |
| ล้างท่อ | ทุก 5 ปี | |
| ตรวจสอบซีลของวาล์วควบคุม | ทุกสัปดาห์ | |
| ตรวจสอบอุปกรณ์ล็อกวาล์วควบคุม | เดือนละครั้ง | |
| ตรวจสอบสวิทซ์สัญญาณ ปิด-เปิดวาล์ว | เดือนละครั้ง |
ตารางแสดงวิธีการตรวจสอบระบบดับเพลิง รายการอุปกรณ์ต่าง ๆ รวมไปถึงแสดงระยะเวลาความถี่ที่ควรทดสอบตามกฎหมาย
นอกจากตารางข้างต้นแล้วการตรวจสอบระบบดับเพลิงตามกฎหมายของระบบหัวกระจายน้ำดับเพลิงอัตโนมัติ (Automatic Sprinklers) จะมีข้อกำหนดที่มีรายละเอียดที่สำคัญดังนี้
- หัวกระจายน้ำอายุการใช้งาน 50 ปี ต้องนำไปทดสอบในห้องทดลองและทำซ้ำทุก 10 ปี
- จัดเตรียมหัวกระจายน้ำสำรองไม่น้อยกว่า 6 หัวตามจำนวนหัวสปริงเกอร์ที่ได้ติดตั้งภายในอาคารและเก็บในสภาพป้องกันความชื้น ฝุ่น และอุณหภูมิสูงกว่า 38°C
สนใจตรวจสอบระบบดับเพลิงกับวิศวกร
โทรหาเราทันที
มาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับการตรวจสอบระบบดับเพลิง
มาตรฐานวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (ว.ส.ท.)
มาตรฐาน ว.ส.ท. เป็นแนวทางสำคัญในการออกแบบ ติดตั้ง และตรวจสอบระบบดับเพลิงในอาคารและโรงงาน กำหนดขั้นตอนการตรวจสอบระบบสปริงเกอร์ เครื่องสูบน้ำดับเพลิง ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ และถังดับเพลิงให้พร้อมใช้งาน รวมถึงวิธีการทดสอบและบำรุงรักษาอย่างถูกต้อง
มาตรฐาน NFPA
มาตรฐาน NFPA 25 : Standard for the Inspection, Testing, and Maintenance of Water-Based Fire Protection Systems เป็นแนวทางสำคัญสำหรับการตรวจสอบระบบดับเพลิงในอาคารและโรงงาน โดยกำหนดความถี่และวิธีตรวจสอบอุปกรณ์ เช่น สปริงเกอร์ดับเพลิง ท่อส่งน้ำ และ Fire Pump ให้พร้อมใช้งานเสมอ NFPA 25 เน้นการบันทึกผลการตรวจสอบอย่างละเอียดเพื่อให้สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ และช่วยให้ระบบดับเพลิงทำงานเต็มประสิทธิภาพเมื่อเกิดเหตุไฟไหม้จริง
ทำไมถึงต้องตรวจสอบระบบดับเพลิง
เพราะตามกฎหมายระบุชัดเจนว่า อาคารและโรงงานทุกแห่งต้องติดตั้งระบบดับเพลิงและตรวจสอบระบบดับเพลิงให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งานเสมอ การไม่ตรวจสอบหรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมายอาจมีโทษปรับ
นอกจากนี้ การตรวจสอบระบบดับเพลิงตามกฎหมายยังช่วยลดความเสี่ยงต่อชีวิตและทรัพย์สิน เช่น หากเกิดไฟไหม้ในคลังสินค้าที่ไม่ได้ตรวจสอบหัวสปริงเกอร์ อาจทำให้สินค้าเสียหายได้
โรงงาน อาคาร พนักงาน หรือแม้แต่ลูกค้ายังมั่นใจได้ว่าอุปกรณ์ทุกชิ้นทำงานได้จริง ไม่เสียหายหรือหมดอายุ และปฏิบัติตามมาตรฐานสากลและมาตรฐานในประเทศ เช่น NFPA ISO และ วสท. อีกด้วย
ตัวอย่างเหตุการณ์เพลิงไหม้ของโรงงานในต่างประเทศที่ไม่ตรวจสอบการใช้งานของระบบดับเพลิง
โรงงานผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์แห่งหนึ่งในต่างประเทศมีพื้นที่ขนาดใหญ่และใช้ระบบ หัวกระจายน้ำดับเพลิง หรือ ระบบสปริงเกอร์ดับเพลิงนั่นเอง แม้ระบบครอบคลุมทุกโซนการผลิตแต่เนื่องจากไม่ได้ทำ การตรวจสอบระบบดับเพลิงตามกฎหมาย เป็นเวลาหลายนาน ผลที่ตามมาคือฝุ่นและคราบสิ่งสกปรกสะสมในหัวสปริงเกอร์บางตัว ทำให้หัวฉีดน้ำไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ นอกจากนี้ ระบบควบคุมการทำงานของเครื่องสูบน้ำก็ไม่ได้ตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอ จึงเกิดความล่าช้าเมื่อต้องใช้งานจริง
เมื่อเกิดไฟไหม้ขึ้นจากเครื่องจักรในโรงงาน แต่หัวสปริงเกอร์บางจุดไม่ทำงาน และน้ำจากเครื่องสูบน้ำไม่ไหลทันที ไฟจึงลุกลามอย่างรวดเร็ว ทำให้เครื่องจักรและผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปเสียหายไปหลายล้านดอลลาร์ เหตุการณ์นี้ชี้ชัดว่า หากโรงงานหรืออาคารไม่ดำเนินการตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอ อาจเกิดเหตุการณ์ไฟไหม้ใหญ่ และไม่สามารถควบคุมสถานการณ์ได้ทันเวลา หากท่านใดอยากอ่านข่าวเหตุการณ์ไฟไหม้นี้สามารถอ่านเนื้อข่าวเกี่ยวกับ เหตุไฟไหม้ที่โรงงานผลิตอิเล็กทรอนิกส์ในมาเลเซีย (ปี 2020) ได้เลยค่ะ
บริการของ RRT Electronic